૧. રાજા દ્રઢધન્વા દ્વારા સુદેવ બ્રાહ્મણનું આશ્વાસન
નવમા અધ્યાયમાં આપણે જોયું કે ગરીબ બ્રાહ્મણ સુદેવ પોતાની દીકરીના લગ્નની ચિંતા લઈને રાજા દ્રઢધન્વાના દરબારમાં આવ્યા હતા. બ્રાહ્મણની કરુણ વાણી સાંભળીને ન્યાયપ્રિય અને ધર્માત્મા રાજા દ્રઢધન્વાનું હૃદય પીગળી ગયું. વાલ્મીકિ ઋષિના સત્સંગથી રાજાના મનમાં પહેલેથી જ વૈરાગ્ય અને પુણ્ય કરવાની તીવ્ર ઈચ્છા જાગી હતી.
રાજાએ હાથ જોડીને સુદેવ બ્રાહ્મણને કહ્યું:
“હે ભૂદેવ! આપ સહેજ પણ ચિંતા ન કરો. આપના જેવા પવિત્ર બ્રાહ્મણ મારા દ્વારેથી નિરાશ થઈને જાય તો મારા આ રાજપાટ અને વૈભવને ધિક્કાર છે. દીકરી એ તો લક્ષ્મીનો અવતાર છે અને તેની ચિંતા દૂર કરવી એ એક રાજા તરીકે મારી પરમ ફરજ છે.
આપની પુત્રીના વિવાહ ધામધૂમથી થાય અને આપને સમાજમાં કોઈની સામે નીચું ન જોવું પડે, તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી આજથી મારી છે.”
૨. રાજા દ્વારા અદ્ભુત રાજસી દાન
રાજા દ્રઢધન્વાએ તાત્કાલિક પોતાના મંત્રીઓને આદેશ આપ્યો અને સુદેવ બ્રાહ્મણને કન્યાદાન અને લગ્ન માટે નીચે મુજબની સામગ્રી અર્પણ કરી:
ધન અને આભૂષણો: કન્યા માટે સોના, ચાંદી અને રત્નોથી જડિત સુંદર ઘરેણાં તથા લગ્નના ખર્ચ માટે પુષ્કળ સુવર્ણ મુદ્રાઓ (સોનામહોરો) આપી.
વસ્ત્રો અને રથ: વર-કન્યા અને પરિવાર માટે કિંમતી રેશમી વસ્ત્રો, દાસ-દાસીઓ અને મુસાફરી કરવા માટે સુંદર રથ તથા ઘોડાઓ આપ્યા.
ગાયોનું દાન: બ્રાહ્મણના ઘરમાં ક્યારેય દૂધ-ઘીની અછત ન રહે તે માટે દૂધ આપતી પવિત્ર ગાયોનું દાન કર્યું.
રાજાની આવી અદ્ભુત ઉદારતા જોઈને સુદેવ બ્રાહ્મણના આંખમાં આનંદના આંસુ આવી ગયા. તેમણે રાજાને હૃદયપૂર્વક આશીર્વાદ આપ્યા કે, “હે રાજન! આપનું આ સામ્રાજ્ય સદા અખંડ રહે અને આપની કીર્તિ ત્રણેય લોકમાં ફેલાય.”
૩. કન્યાના લગ્ન અને સુદેવ બ્રાહ્મણની મુક્તિ
રાજા પાસેથી આટલું મોટું દાન મેળવ્યા પછી સુદેવ બ્રાહ્મણ હરખભેર પોતાના ઘેર પાછા ફર્યા. તેમની પત્ની પણ આ સમાચાર સાંભળીને રાજી-રાજી થઈ ગઈ. રાજા દ્વારા આપવામાં આવેલા ધનથી સુદેવ બ્રાહ્મણે પોતાની સુંદર અને ગુણવાન પુત્રી માટે એક ઉચ્ચ કુળના, ભણેલા અને સંસ્કારી વરની શોધ કરી.
થોડા જ દિવસોમાં વેદોક્ત વિધિથી અને બ્રાહ્મણોના મંત્રોચ્ચાર વચ્ચે કન્યાના લગ્ન અત્યંત ધામધૂમથી સંપન્ન થયા. લગ્ન પ્રસંગે સુદેવ બ્રાહ્મણે રાજા તરફથી મળેલા ધનનો સદઉપયોગ કરીને અન્ય ગરીબોને પણ અન્ન અને વસ્ત્રોનું દાન કર્યું. પોતાની દીકરીને સુખરૂપ સાસરે વળાવીને સુદેવ બ્રાહ્મણ સંસારની સૌથી મોટી ચિંતામાંથી મુક્ત થયા.
૪. રાજા દ્રઢધન્વાની ભક્તિ તરફ પ્રયાણ
આ તરફ, રાજા દ્રઢધન્વાએ આટલું મોટું દાન આપ્યા પછી પણ મનમાં સહેજ પણ અહંકાર (ઘમંડ) ન આવવા દીધો. તેઓ સમજતા હતા કે આ બધું ધન પૂર્વજન્મમાં કરેલા પુરુષોત્તમ માસના વ્રતનું જ ફળ છે.
કન્યાના લગ્ન સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયાના સમાચાર મળ્યા પછી, રાજાએ પોતાનો રાજપાટ પોતાના લાયક મંત્રીઓ અને પુત્રને સોંપીને, પોતાનો બાકીનો સમય કેવળ અને કેવળ ભગવાન પુરુષોત્તમના ભજન, કીર્તન અને તપસ્યામાં વિતાવવાનો દ્રઢ નિશ્ચય કર્યો.
📌 અધ્યાય ૧૦ નો સાર (બોધ)
બ્રાહ્મણ સેવા અને કન્યાદાનનો મહિમા: ગરીબની દીકરીના લગ્નમાં મદદ કરવી એ જગતનું સૌથી મોટું પુણ્યકાર્ય છે. રાજાએ સત્તાનો સાચો ઉપયોગ ધર્મના કામમાં કર્યો.
નિરહંકાર ભાવ: દાન આપ્યા પછી પણ જો મનમાં ગર્વ ન આવે, તો જ તે દાનનું સાચું ફળ (ભગવાનની પ્રાપ્તિ) મળે છે.
(આગળના અગિયારમા અધ્યાયમાં રાજા દ્રઢધન્વાની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન પુરુષોત્તમ કેવી લીલા રચે છે અને આગળ કથા કયું નવું દિવ્ય સ્વરૂપ ધારણ કરે છે, તેની કથા આવશે.)
।। ઇતિ શ્રી પદ્મપુરાણ અંતર્ગત પુરુષોત્તમ માસ મહાત્મ્યનો “સુદેવ બ્રાહ્મણ કન્યા વિવાહ” નામનો દશમ અધ્યાય સંપૂર્ણ ।।
બોલો શ્રી પુરુષોત્તમ ભગવાનની જય!